حرف ü

بيست و نهمين حرف الفباي توركي آزربايجاني اين حرف صدا دار مي باشد كه در زبان فارسي وجود ندارد و

علامت قراردادي اش در رسم الخط عربي ( اوˇ ) مي باشد .

املاء و معاني لغات پُركاربرد ومصطلح در زبان توركي آزربايجاني شامل حرف ü در جدول زير آمده هست :

سه ماهه	Üçaylıq	سه پايه	Üçayaq	سه	Üç
سه بُعدي	Üçölçülü	يك سوم ، ثلث	Üçdəbir	مثلث	Üçgül
سه گوشه ، سه ضلعي ، داراي سه زاويه					Üçbucaqlı
براي ، بخاطر ، بدليل					Üçün
قدرت					Güc
انگور					Üzüm
شنا كردن ، متأسف كردن ، ناراحت كردن					Üzmək
ستاره پروين ، ثريا					Ülkər
نا اميد ، ناكام		Ümidsiz	آرزو ، تقاضا ، اميد		Ümid
بي صدا،ناشناخته	Ünsüz	مصوت ، مشهور	Ünlü	صدا ، شهرت	Ün
قلب ، دل ، مركز					Ürək
دلير ، جسور	Ürəkli	بيهوشي ، ضعف	Ürəkkeçmə	يكدل ، همدل	Ürəkbir
شهر اسكو					Üskü
رميدگي ، ترس ، واهمه	Ürkü	رميدن ، فرار كردن ، ترسيدن	Ürkmək	كره اسب مادة دو ساله	Ürkə
بالا ، روي ، فوق ، قوه ( رياضي ) ، توان					Üst
غالب آمدن ، برتر شدن	Üstələmək	عمل جمع در رياضيات	Üstəgəlmə	علامت جمع ، بعلاوه	Üstəgəl
برتر ، مقدم	Üstün	روپوش ، سرپوش ، واقع در بالا	Üstlük	علاوه ، اضافه	Üstəlik
روباز	Üstüaçıq	رويهم ، در مجموع	Üst – üstə	برتري ، تقدم	Üstünlük
روبنا ، ساختار همه جانبه و روبنائي اجتماع ، محل سياست گذاري و تدبير انديشي همه جانبه كشور و تشكيلات					Üstqurum
اطو					Ütü
پوشيده ، پنهان ، سرپوشيده ، رازگونه					Üstüörtülü
تب و لرز	Üşütmə	سردكننده ، سرمازا	Üşüdücü	احساس سرما كردن	Üşümək
متأسف ، غمگين	Üzgün	سرو وضع، قيافه	Üz-göz	صورت ، چهره	Üz
روبه رو شدن	Üzləşmək	ماسك	Üzlük	پررو	Üzlü
اسفند ، اسپند					Üzərlik
اساساً ، براساس					Üzrə
حلقه ، انگشتر					Üzük
نگين انگشتري					Üzükqaşı
بودجه					Büdcə
مفصل ، زانو	Büküm	تا شده	Bükük	بستن ، تا كردن	Bükmək
لقمه ، ساندويچ ، پيچ					Bükmə -Dürmək
بلبل					Bülbül
كامل ، تمام					Bütöv
همه ، كامل ، سراسر					Bütün
چروكيده					Bürüşük
پوسيده ، كهنه					Çürük
كوتوله ، خيلي كوچك					Cürə
برابر ، مساوي ، جفت ، خيش					Cüt
آواز پرنده ، جيك جيك					Cüyültü
ديروز		Dünən	روز گذشته		Dün
مشت ، داخل سازي					Dürtmə
اردوگاه					Düşəlgə
دكمه					Düymə
صاف ، مسطح ، راست					Düz
صحيح ، درست					düzgün
تعقيب كننده	güdükçü	تعقيب ، مراقبت	Güdmə	تعقيب كردن	Güdmək
گل پروري	Gülçülük	گل فروش	Gülçü	گل ، شكوفه	Gül
خنداندن					Güldürmək
نقره					Gümüş
خورشيد					Gün
مشرق ، شرق					Günçıxan
جنوب					Güney
گرجي ، اهل گرجستان					Gürcü
چوپ پنبه					Gürdək
اعتماد كردن					Güvənmək
فصل پائيز					Güz
آئينه ، منعكس كننده					Güzgü
مرتفع ، بلند					Hündür
بطور جمعي پارس كردن ، عوعو كردن					Hürüşmək
توله سگ ، بچه سگ					Küçük
خاكستر					Kül
كوتاه					Külə
دستگاه باد سنج	Küləkölçən	هواكش	Küləklik	باد،كولاك،بوران	Külək
كرد ، اهل كردستان					Kürd
كُشتي گير	Güləşçi	كُشتي گرفتن	Güləşmək	كُشتي	Güləşmə
قهركردن					Küsmək
فوران كردن ، با سرعت و شدت بيرون زدن					Püskürmək
فتيله ، مشعل					Pülük
قُرعه					püşk
غذا ، طعام كودك		Püfə	فوت		püf
شير					Süd
سُفره					Süfrə
سگ هرزه					Sümsük
استخوان					Sümük
جارو					Süpürgə
ناپايدار	Sürəksiz	مُمتد بودن	Sürəklilik	دوام ، ادامه	Sürək
تبعيد					Sürgün
گله ، رمه ، گروه ، دسته					Sürü
ماليده شدن					Sürtülmək
صافي ، فيلتر	Süzgəc	آبكش شده	Süzülmüş	از صافي گذراندن	Süzmək
شيشه					Şüşə
شويد ، شبت					Şüyüd
مو ، زلف					Tük
حيله گري ، مكاري		Tülkülük	روباه		Tülkü
قبر ، گور					Tün
تُف كردن					Tüpürmək
تورك ، ملت تورك					Türk
دود					Tüstü
توتون					Tütün
سُرخوردن ، اسكي رفتن	Züyüldəmək	سُرخورنده	Züyüçü	سُر ، ليز	Züy

منابع :

1- فرهنگ تركي - فارسي داشقين نوشته علي حسين زاده ( داشقين ) انتشارات اختر تبريز 1386

2- فرهنگ تركي - فارسي شاهمرسي نوشته پرويز زارع شاهمرسي انتشارات اختر تبريز 1387