حرف I

چهاردهمین حرف الفبای زبان تورکی آزربایجانی حرف I ( ايˆْ ) می باشد .

املاء و معاني لغات پُر كاربرد و مصطلح در زبان توركي آزربايجاني كه با حرف I شروع مي شوند در جدول

زير آمده هست :

صدای نوزاد یا آدمی که لکنت زبان دارد و یا لال می باشد					ı
صدا و اصطلاحاتی که برای به زانو در آوردن شتر مورد استفاده قرار می گیرد					ıh
برای خود فشار و زور آوردن ( هنگام زایمان و غیره )					ıkınmaq
رعد و برق ، آذرخش ، تندر ، صاعقه ، برق ، نور قوی					ıldırım
ستاره	ıldız	آرام ، بدون رعد و برق و صاعقه			ıldırımsız
بصورت آرام ، یواش یواش ( برای وزش و هجوم )					ılqıt-ılqıt
چهار نعل تاختن اسب ، کودتا ، هجوم آنی ، حمله و تجاوز ناگهانی به خاک دیگران					ılğar
گروه ، دسته و گله اسب		ılxı	سراب		ılğım
اسب چرانی ، چوپان دسته اسب بودن		ılxıbaşlıq	چوپان ، گله و رمه اسب		ılxıbaşı
اسب چران ، چوپان اسب ، شهری واقع در جنوب غرب شهرستان تبریز					ılxıçı
ولرم ، نیمه گرم		ılıq	اسب چران بودن		ılxıçılıq
آب گرم مفید برای بعضی از بیماریها ، آب گرم معدنی					ılıca
ولرم و نیمه گرم شدن ، کمی گرم شدن					ılıqlanmaq
بصورت ولرم و نیمه گرم در آوردن ، نیم پز کردن			ılıqlatmaq	تقریباً گرم شدن	ılıqlaşmaq
تقریباً ولرم ، گرم		ılıqtəhər	ولرمی ، نیمه گرمی		ılıqlıq
ملایم ، نیمه داغ		ılıman	بصورت ولرم در آمدن		ılımaq
ولرم و نیمه گرم شدگی		ılınma	معتدل ، میانه رو		ılmlı
رویهم ریختن سرد وگرم ، بصورت ولرم در آوردن			ılıştırmaq	ولرم و نیمه گرم شدن	ılınmaq
ولرم و نیمه گرم کردن		ılıtmaq	ولرم و نیم پز سازی		ılıtma
دور ، واقع در فاصله دور					ıraq
دورشدگی ، فاصله گیری				ıraqlaşdırılma
فاصله گرفتن ، دورشدن				ıraqlaşdırılmaq
دور سازی				ıraqlaşdırma
دور کردن				ıraqlaşdırmaq
واقع شده در فاصله دور ، جدا ، کنار			ıraqlıq	دور کردن	ıraqlaşmaq
حرارت ، گرما		ısı	صاحب ، مالک ،آغا		ıs
گرم شدن ، عادت کردن ، انس گرفتن		ısınmaq	گرم کردن ، گرما بخشیدن		ısındırmaq
گزنه	ısırqanotu	گزنده ، گازگیرنده	ısırqan	گرماسنج	ısıölçər
برای گاز گرفتن تحریک و آماده کردن			ısırtmaq	گاز گرفتن	ısırmaq
خیسی ، مرطوبی		ıslaqlıq	خیس ، مرطوب		ıslaq
خیس و مرطوب کردن ، آب پاشیدن					ıslatmaq
سوت ، سوت پرنده و غیره					ıslıq
سوت زدن ، با زدن سوت نارضایتی خود را بیان کردن					ıslıqlamaq
بوسیله سوت مطلع و با خبر شدن					ıslıqlanmaq
سفارش دهی		ısmarlama	سفارش		ısmarış
سفارش کردن ، سپردن ، خداحافظی کردن					ısmarlamaq
سفارش شدن ، سپرده شدن ، امانت شدن		ısmarlanmaq		سفارش شدگی	ısmarlanma
مربوط به پریروز ، دو روز پیش		ısrağagünkü	پریروز ، دو روز پیش		ısrağagün
بصورت خالی		ıssızca	محل بدون سکنه ، خالی		ıssız
تنها و بی کس شدن ، خالی از سکنه شدن					ıssızlaşmaq
خالی از سکنه بودن ، تنهائی ، بی کسی					ıssızlıq
شخصی دینی ، دیندار ، ایمان		ışan	گرمی ، تب ، گرما		ıssılıq
نقطه نورانی که از دور دیده می شود ، نور ضعیف					ışarantı
سوسو ، پخش نور ضعیف					ışarma
سوسو زدن ، بطور ضعیف نور پخش کردن					ışarmaq
روشن و منور سازی		ışartma	نور ضعیف ، سوسو		ışartı
روشن کردن ، نور چیزی را پخش کردن ، زنده کردن					ışartmaq
نور ، برق ، روشنائی، روشن ، آشکار ، معلوم					ışıq
هنگام صبح ، در روشنائی صبح زود					ışıqhaışıqda
طبقه نور اطراف خورشید و ستارگان					ışıqkürə
نوربخش ، روشن کننده ، آشکار کننده					ışıqlandırıcı
روشن ، آشکار شدگی				ışıqlandırılma
روشن و آشکار شدن				ışıqlandırılmaq
روشن و منور سازی ، آشکارسازی				ışıqlandırma
روشن و آشکارکردن ، منور کردن ، به تصویر کشیدن ، نشان دادن ، تشریح کردن				ışıqlandırmaq
آغاز صبح ، طلوعی خورشید ، منور شدگی ، آشکار شدگی					ışıqlanma
روشن شدن ، صبح شدن ، آشکار و معلوم شدن					ışıqlanmaq
بیش از پیش روشن و آشکار شدگی					ışıqlaşma
بیش از پیش به صورت روشن و آشکار در آمدن					ışıqlaşmaq
روشن ، آشکار و واضح سازی ، نوربخشی					ışıqlatma
نوربخشیدن ، روشن نمودن ، توضیح دادن					ışıqlatmaq
نورانی ، منور ، روشن					ışıqlı
نوعی گیاه چند ساله که در مناطق کوهستانی و چمنزارها رشد می کند					ışıqotu
دستگاه نور سنج		ışıqölçər	نورسنج		ışıqölçən
نور افکن ، پخش کننده روشنی ، منبع علم و دانش					ışıqsaçan
گیاه و درخت نور دوست ، نوری					ışıqsevən
تاریک ، بی نور ، بی فایده ، بی اثر					ışıqsız
تاریکی ، بی نوری ، جهالت ، بی فرهنگی					ışıqsızlıq
نور افکن ، دستگاه آشکارساز ، روشنی بخش			ışıqverici	منبع و روزنه نور	ışıqucu
جای امید ، منبع نور و روشنائی ، محل انتظار					ışıqyeri
مقاوم در مقابل نور ، تغییر ناپذیر ( در مقابل نور )				ışığadözümlü
مقاومت و تغییر ناپذیری در مقابل نور				ışığadözümlülük
نوعی کرم ، کرم شب تاب		ışıldaquş	نور افکن ، پروژکتور		ışıldaq
نوعی پرنده از گروه گنجشک بادم براق و سرخ				ışıldaquyruq
سوسو زدن ، در تاریکی و از نقطه دور دیده شدن			ışıldamaq	سوسو ، نور دهی	ışıldama
براق و نورانی کردن ، صاف و منور کردن ، پاک کردن			ışıldatmaq	براق و منور سازی	ışıldatma
بطور واضح ، آشکار ، براق ، روشنی					ışıl-ışıl
نور ضعیف ، نوریکه از دور و بصورت سوسو دیده می شود					ışıltı
روشن و بینا شدن		ışımaq	براق ، دارای نور ضعیف		ışıltılı
شعاع ، خط و نیزه نور					ışın
نام عمومی گیاه و دانه های خوشبو از قبیل دارچین ، زنجبیل ، قرنفیل و غیره					ışırqan
نور دادن ، روشن کردن ، معلوم و آشکار کردن					ışıtmaq
خرد و ریز ، اشیای بسیار کوچک و کم اهمیت					ıvırzıvır
آسمان پرغرش ، دارای آذرخش و تندر زیاد					ıldırımlı
روشنی ، روشنائی ، علم ، فرهنگ ، ترقی ، پیشرفت ، روزنه نور					ışıqlıq

منبع :

1- فرهنگ تركي - فارسي داشقين نوشته علي حسين زاده ( داشقين ) انتشارات اختر تبريز